Một lỗ rò luân nhĩ đang yên lặng và một lỗ rò bắt đầu viêm khác nhau ở những dấu hiệu rất nhỏ trong vài ngày đầu. Nhận ra sớm thì thường chỉ cần kháng sinh uống và chăm sóc tại chỗ; để muộn tới lúc đã thành ổ mủ thì phải rạch dẫn lưu, và mỗi lần như vậy đường rò lại dính thêm vào mô xung quanh.
Dấu hiệu sớm — thường bị bỏ qua
Giai đoạn này chưa sưng rõ, người bệnh hay nghĩ là “nổi mụn trước tai” nên chỉ nặn hoặc bôi thuốc ngoài da. Ba biểu hiện đáng chú ý:
- Ngứa và cộm quanh lỗ rò. Cảm giác vướng khi sờ tay lên, dù nhìn chưa thấy gì bất thường.
- Chất tiết đổi tính chất. Lỗ rò lâu nay chỉ thỉnh thoảng ra ít chất bã trắng đục; nay ra nhiều hơn, đặc hơn, mùi hôi rõ hơn.
- Một điểm đỏ nhỏ ngay miệng lỗ. Ấn vào hơi tức, chưa đau nhiều.
Ở bước này, ngưng nặn bóp và giữ vùng đó khô sạch là việc quan trọng nhất. Nhiều đợt viêm nhẹ tự lui trong vài ngày nếu không bị tác động thêm.
Dấu hiệu viêm cấp rõ
| Dấu hiệu | Mô tả cụ thể |
|---|---|
| Sưng | Vùng trước vành tai nổi gồ lên, ranh giới không rõ, sờ thấy chắc |
| Đỏ | Da đỏ lan quanh lỗ rò, có khi lan rộng ra má hoặc lên phía trên vành tai |
| Nóng | Sờ vào thấy ấm hơn hẳn vùng da bên đối diện |
| Đau | Đau tự nhiên, tăng khi nhai, khi nằm nghiêng bên đó hoặc khi đeo khẩu trang cọ vào |
| Chảy dịch | Dịch đục hoặc mủ vàng rỉ ra từ miệng lỗ, có mùi |
Khi đã đủ bốn dấu hiệu sưng – nóng – đỏ – đau thì đó là viêm cấp thật sự, không còn là kích ứng da đơn thuần. Đây là lúc cần khám để dùng kháng sinh đúng liều đủ ngày, thay vì tự mua thuốc bôi.
Khi nào đã thành ổ mủ
Khối sưng chuyển từ chắc sang căng và mềm ở giữa, ấn vào có cảm giác dịch di động bên dưới, đau tăng rõ, có thể kèm sốt và nổi hạch trước tai. Lúc này kháng sinh đơn thuần khó đủ vì thuốc khó ngấm vào trong ổ mủ — thường phải rạch dẫn lưu. Diễn biến và cách xử lý ở mức này có riêng bài áp xe rò luân nhĩ.
Điều cần tránh nhất là chờ cho ổ mủ tự vỡ. Mủ vỡ tự nhiên đi theo đường yếu nhất của da, để lại một vết sẹo co kéo ngay vùng mặt, xấu hơn hẳn so với đường rạch chủ động đặt đúng chỗ.
Phân biệt với các khối khác vùng trước tai
| Bệnh | Điểm khác biệt |
|---|---|
| Rò luân nhĩ viêm | Có lỗ nhỏ trên da đã tồn tại từ lúc sinh; viêm khởi phát ngay tại vị trí lỗ đó |
| U bã đậu viêm | Khối tròn dưới da xuất hiện về sau, thường có một chấm đen ở giữa, có thể ở bất kỳ đâu trên cơ thể |
| Hạch trước tai | Hạch di động dưới da, không có lỗ trên da, thường đi kèm viêm nhiễm vùng đầu mặt hoặc da đầu |
| Viêm tuyến mang tai | Sưng vùng rộng hơn, ngay dưới và trước dái tai, đau tăng khi ăn; không có lỗ rò |
| Nhọt/viêm nang lông | Có nhân mủ ở chân lông, không liên quan tới lỗ rò bẩm sinh |
Điểm phân biệt then chốt luôn là lỗ nhỏ trên da có từ nhỏ. Nếu người bệnh hoặc gia đình xác nhận lỗ đó đã có từ khi sinh ra, chẩn đoán gần như rõ ràng ngay từ khám lâm sàng, không cần xét nghiệm phức tạp.
Nên làm gì khi thấy dấu hiệu viêm
- Ngưng ngay việc nặn bóp. Đây là hành động làm đợt viêm nặng lên nhanh nhất.
- Giữ khô và sạch. Rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý, thấm khô, không chà xát. Chi tiết ở bài cách vệ sinh lỗ rò đúng cách.
- Đi khám sớm. Trong 1–2 ngày đầu, kháng sinh uống thường đủ để cắt đợt viêm.
- Không tự rạch tại nhà. Vùng này nằm sát các nhánh thần kinh mặt và nhiều mạch máu.
- Ghi nhớ số lần viêm. Từ hai đợt trở lên là chỉ định mổ lấy trọn đường rò khi đã hết viêm.
Đang sưng đau vùng trước tai và không rõ ở mức nào? Chụp ảnh vùng đó rồi gửi qua Zalo 0794.495.493 để được xem trước và tư vấn cần xử lý ngay hay theo dõi thêm.
Xem thêm bài tổng quan: Rò luân nhĩ: nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị.
Câu hỏi thường gặp
❓ Rò luân nhĩ bị viêm có tự khỏi không?
Một đợt viêm nhẹ có thể tự lui trong vài ngày nếu ngưng nặn bóp và giữ vệ sinh, nhưng bản thân đường rò vẫn còn nguyên nên khả năng viêm lại rất cao. Khi đã sưng nóng đỏ đau rõ hoặc đã thành ổ mủ thì không nên chờ tự khỏi.
❓ Viêm rò luân nhĩ uống kháng sinh gì?
Loại và liều kháng sinh phải do bác sĩ kê sau khi khám, vì còn tuỳ mức độ viêm, tuổi, tiền sử dị ứng và các thuốc đang dùng. Tự mua kháng sinh uống vài ngày rồi ngưng khi đỡ là cách làm dễ dẫn tới viêm dai dẳng và đề kháng thuốc.
❓ Đang viêm thì mổ luôn được không?
Không nên. Trong đợt viêm cấp, mô phù nề làm ranh giới đường rò không rõ nên dễ sót một đoạn khi bóc tách, mà sót là bệnh quay lại. Trình tự đúng là điều trị hết viêm, chờ mô ổn định rồi mới mổ lấy trọn đường rò.
❓ Bị viêm bao nhiêu lần thì nên mổ?
Từ hai đợt viêm trở lên là chỉ định thường được đặt ra, ngoài ra còn có: chảy dịch dai dẳng, đã từng bị áp xe, hoặc lỗ rò gây khó chịu thường xuyên trong sinh hoạt. Lỗ rò chưa từng viêm thì chỉ cần theo dõi và giữ vệ sinh.
❓ Làm sao biết là viêm rò luân nhĩ chứ không phải u bã đậu?
Dựa vào lỗ nhỏ trên da: rò luân nhĩ có lỗ đó ngay trước vành tai và đã tồn tại từ lúc sinh ra. U bã đậu là khối tròn dưới da xuất hiện về sau, thường thấy một chấm đen ở giữa và có thể mọc ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể.
