Bệnh nhân nam sinh năm 1999, nhà ở quận Tân Phú (TP.HCM), đến phòng khám vì một khối ở lưỡi. Khám ra đây là u nang nhầy ở lưỡi, còn gọi là u nhầy hay nang nhầy, kích thước khoảng 1,5 cm. Khối được tiểu phẫu lấy bỏ, chi phí ca này là 3 triệu đồng.
Ca này đáng kể vì một lý do đơn giản: thấy cục lạ trên lưỡi thì ai cũng lo, mà tìm trên mạng lại dễ gặp những bài nói về ung thư lưỡi hoặc “u nhầy ruột thừa”, “u nhầy buồng trứng”. Những thứ đó khác hoàn toàn. Bài này giải thích u nang nhầy ở lưỡi là gì, nhận biết ra sao, và dấu hiệu nào mới thật sự cần đi khám sớm.
U nang nhầy ở lưỡi là gì
Trong miệng có rất nhiều tuyến nước bọt nhỏ, nằm ngay dưới niêm mạc môi, má và lưỡi. Mỗi tuyến có một ống dẫn nhỏ để đưa dịch nhầy ra ngoài. Khi ống này bị tổn thương hoặc bị tắc, dịch nhầy không thoát được mà ứ lại trong mô, tạo thành một bọc căng. Đó là u nang nhầy, tên y khoa là mucocele.
Nó là tổn thương lành tính và không lây. Vị trí hay gặp là môi dưới; ở lưỡi thì ít hơn, thường ở phần đầu lưỡi và mặt dưới lưỡi, nơi có sẵn một nhóm tuyến nhỏ.
Về nguyên nhân, thủ phạm thường là chấn thương nhỏ lặp đi lặp lại: cắn phải lưỡi khi ăn hay khi nói, răng sắc cọ vào, thói quen đưa lưỡi đẩy răng. Nhiều người không nhớ mình từng cắn lưỡi lúc nào, nên khối u có vẻ tự nhiên mọc lên.
Cục ở lưỡi như thế nào thì nghĩ tới u nhầy
- Mềm và căng, ấn vào thấy có dịch bên trong chứ không cứng như sỏi.
- Bề mặt nhẵn, màu trong hơi xanh hoặc cùng màu niêm mạc.
- Thường không đau, chủ yếu thấy vướng khi nói, khi nhai, và lưỡi cứ muốn chạm vào nó.
- Xẹp rồi lại căng: khối có thể vỡ ra, chảy chút dịch nhầy, xẹp đi vài hôm rồi lại đầy lên. Đây là dấu hiệu rất đặc trưng, và cũng là lý do nhiều người tưởng đã khỏi.
Những đặc điểm trên chỉ để tham khảo. Nhìn bằng mắt thường không đủ để tự kết luận, đặc biệt với một khối đã nằm trên lưỡi nhiều tuần.
Phân biệt với các loại cục khác trong miệng
| Loại | Đặc điểm chính |
|---|---|
| U nang nhầy | Mềm, căng dịch, nhẵn, xẹp rồi lại căng |
| Nhiệt miệng | Vết loét nông, rất đau, tự lành sau 1–2 tuần |
| U nhú | Bề mặt sần như súp lơ, không có dịch |
| U máu | Màu đỏ tím, ấn vào có thể nhạt màu |
| Khối cần loại trừ ác tính | Cứng, dính vào mô xung quanh, loét lâu không lành, dễ chảy máu |
Dù tên gọi gần giống, u nang nhầy cũng không phải u bã đậu hay u mỡ. U bã đậu là nang dưới da, chứa chất bã; u mỡ là khối mô mỡ; còn u nhầy nằm ở niêm mạc và chứa dịch nhầy của tuyến nước bọt.
Khi nào cần đi khám sớm
Phần lớn cục trong miệng là lành tính, nhưng lưỡi là vị trí không nên đoán. Hãy đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Khối hoặc vết loét không hết sau khoảng 2 tuần.
- Khối cứng, sờ thấy dính chặt, không di động.
- Vết loét dễ chảy máu, bờ gồ lên.
- Đau kéo dài, đau lan lên tai, hoặc tê lưỡi.
- Khó nuốt, khó nói ngày càng rõ, hoặc sờ thấy hạch ở cổ.
- Có hút thuốc lá, nhai trầu hay uống rượu nhiều năm.
U nang nhầy ở lưỡi có tự hết không
Bọc nhỏ, mới có thể tự xẹp và không quay lại. Nhưng khi khối đã to tới cỡ 1,5 cm như ca này, hoặc cứ xẹp rồi căng lại nhiều lần, thì khả năng tự hết không còn cao, vì tuyến nhỏ bên dưới vẫn tiếp tục tiết dịch.
Không nên tự chích hay nặn. Chích kim chỉ làm dịch thoát ra tạm thời, khối sẽ đầy lại, mà miệng lại là môi trường nhiều vi khuẩn nên dễ nhiễm trùng. Lấy bỏ thường được cân nhắc khi khối gây vướng, cản trở ăn nói, hay bị cắn phải, hoặc tái đi tái lại.
Tiểu phẫu lấy u nhầy ở lưỡi
Đây là tiểu phẫu gây tê tại chỗ, người bệnh tỉnh táo và về trong ngày. Điểm quan trọng về kỹ thuật là lấy cả khối cùng phần tuyến nhỏ liên quan. Nếu chỉ rạch thoát dịch mà để lại tuyến thì dịch sẽ ứ lại và khối dễ tái phát.
Mô lấy ra có thể được gửi xét nghiệm giải phẫu bệnh khi bác sĩ thấy cần, nhất là với khối có hình dạng không điển hình.
Sau mổ, vài ngày đầu nên:
- Ăn đồ mềm, nguội; tránh đồ cay, nóng, chua và đồ cứng cọ vào vết mổ.
- Giữ miệng sạch, súc miệng theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Hạn chế rượu bia và thuốc lá vì chúng làm chậm lành thương.
- Cố gắng không dùng lưỡi đùa vào vết mổ.
Lưỡi có nhiều mạch máu nên thường lành khá nhanh. Nếu sưng tăng dần, chảy máu không cầm hoặc sốt thì liên hệ lại phòng khám.
Chi phí tiểu phẫu u nang nhầy ở lưỡi
Ca trong bài, khối khoảng 1,5 cm, chi phí là 3 triệu đồng. Mức này phụ thuộc kích thước và vị trí khối, nên mỗi ca có thể khác. Bạn có thể chụp rõ khối ở lưỡi rồi gửi qua Zalo 0794.495.493 để được tư vấn trước khi đi khám.
Câu hỏi thường gặp
U nang nhầy ở lưỡi có nguy hiểm không?
U nang nhầy là tổn thương lành tính, không lây. Tuy nhiên một khối ở lưỡi tồn tại quá 2 tuần, nhất là khi cứng, loét hay dễ chảy máu, nên được bác sĩ khám trực tiếp để loại trừ nguyên nhân khác.
Nổi cục ở lưỡi không đau là bị gì?
Có thể là u nang nhầy, u nhú hoặc một tổn thương lành tính khác. Không đau chưa đủ để kết luận là vô hại, nên khối không hết sau khoảng 2 tuần thì cần đi khám.
U nhầy ở lưỡi vỡ ra thì phải làm sao?
Khối vỡ chảy dịch nhầy thường không gây hại. Hãy súc miệng sạch, không nặn hay chích thêm. Nếu khối căng lại nhiều lần thì nên đi khám để lấy bỏ.
Mổ u nang nhầy ở lưỡi có đau không?
Tiểu phẫu được gây tê tại chỗ nên trong lúc làm hầu như không đau. Sau khi hết thuốc tê có thể đau rát nhẹ vài ngày, nhất là khi ăn nhai.
Mổ u nhầy ở lưỡi hết bao nhiêu tiền?
Ca khối khoảng 1,5 cm trong bài có chi phí 3 triệu đồng. Mức cụ thể phụ thuộc kích thước và vị trí khối.
Liên hệ
Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều
Địa chỉ: 46P Thuận Kiều, Phường Minh Phụng, TP.HCM
Bác sĩ Thanh Tùng — Điện thoại: 0794.495.493
